Ciężarki karpiowe. Czy wszystko musi mieć w nazwie „karpiowe”? Jakie są kształty, które wybrać i gdzie stosować, w końcu, jak przechowywać? Na te oraz inne pytania postaram się odpowiedzieć.

Ciężarki zaraz po materiałach przyponowych są najistotniejszym elementem zestawu karpiowego. Funkcje ciężarków karpiowych różnią się od zastosowań ciężarków wykorzystywanych podczas połowu innymi metodami wędkarskimi. Ciężarki używane przez karpiarzy mają trzy podstawowe zadania: utrzymują zestaw na dnie w odpowiednio wytypowanym miejscu, pomagają przy samozacięciu oraz dzięki nim możemy umieścić zestaw nawet w najdalszych odległościach.

Podział ciężarków ze względu na kształt

Ciężarki karpiowe to bardzo rozległy temat, a ich różnorodność jest ogromna. Pierwszym, a zarazem głównym podziałem jest ich kształt. Na rynku możemy znaleźć ciężarki wszelkich możliwych kształtów: od klasycznych gruszek z kolcami po torpedy, kule czy muszle. Poniżej opiszę kilka najczęściej spotykanych ciężarków oraz te, których sam używam.

Torpedy

To ciężarki o kształcie cygara lub prawdziwej torpedy. Niektórzy starsi karpiarze nazywają je pociskami. Najpopularniejszy kształt na rynku. Najczęściej stosuje się je do łowienia z brzegu. Służą do uzyskiwania bardzo dalekich odległości. Dość łatwo możemy je wyciągnąć z zamulonych miejsc, pomimo że czasem wbijają się głęboko. Rzadziej stosuje się je do wywózki, chociaż i tu mają swoich zwolenników. Zazwyczaj w przedziale 80–150 g.

Grippy

Niezbędne na łowiskach o zróżnicowanej strukturze dna. Szczególnie polecam na wody o twardszym podłożu. Mają drobne wypustki, które przyczepiają się do podłoża i zostają w nim tak długo, jak potrzebujemy. Głównie stosuje się je podczas wywózek na średnie i dalekie odległości. W wodach o gęstym mule pokrywającym dno bardzo głęboko się zapadają. Są to moje ulubione ciężarki montowane centrycznie na wody średniej wielkości o nietypowym ukształtowaniu dna. Najpopularniejsze ciężarki zaraz po torpedach, najczęściej stosowane w przedziale 70–300 g.

Kule

Ciężarki w kształcie kuli. Zazwyczaj są niewielkich rozmiarów o masie do 120 g. Dzięki swojemu kształtowi mają zbitą masę na małej powierzchni, co pozwala na pewne samozacięcie nawet tych bardzo ostrożnych karpi. Ich wadą jest, że zapadają się mocno w dno i mogą staczać się z nierównych powierzchni.

Muszle

Ciężarki w kształcie muszli, czyli coś dla fanów maskowania na dnie. Karpie bardzo dobrze rozpoznają kształty, więc swoje zastosowanie znajdą na łowiskach obfitych w małże. W większości przypadków to ciężarki przekraczające 100 g i stosowane są podczas wywózki.

Kostki

mają podobne zastosowanie jak ciężarki w kształcie kuli. Jedyną różnicą jest ich silniejsze przytwierdzenie na dnie poprzez kanciaste brzegi.

Triloby / Deltoidy

ciężarki o spłaszczonym kształcie. Idealne do łowienia w największych zaczepach, świetnie się z nich uwalniają. Szybko podrywają się ku powierzchni nawet z największego mułu na dnie. Można je stosować zarówno do wywózki jak i rzutu na bliższe odległości. Najczęściej spotykane od 40 g do 200 g.

Ciężarki do pasty

Ciężarki, które oblepia się pastą zanętową / pelletową. Zazwyczaj są lekkie do 80 g, a dodatkowym dociążeniem jest pasta, która pracuje w wodzie. Jej zadaniem jest wabienie ryb oraz maskowanie zestawu na dnie. 

Ciężarki do badania dna

typ ciężarków, które są stosowane podczas markerowania dna zbiornika. Zazwyczaj kształt podłużnej kotwicy z wypustkami. Świetnie pokazują, czy na dnie znajdują się zaczepy w postaci roślin, patyków oraz dla wprawionego karpiarza, w markerowaniu, jaki rodzaj podłoża ma dno w łowisku. Zazwyczaj w przedziale 80–140 g.

Kamienie

Ciężarki naturalne i ekologiczne. Montowane na klipsie za pomocą gumki lub dętki. Używane zazwyczaj na zrywkę i do wywózki. Stosowane na dużych odległościach. Więcej informacji o ciężarkach stworzonych z kamieni znajdziecie w dalszej części artykułu.

Podział ciężarków ze względu na zastosowanie

Drugi podział ciężarków, jaki możemy zastosować to ciężarki centryczne i ciężarki z krętlikiem. Te pierwsze są mniej popularne, aczkolwiek mają wielu zwolenników. Jak sama nazwa wskazuje, są one montowane centrycznie na żyłce, plecionce, czy jakimkolwiek innym leaderze. Bezpieczny klips w tym przypadku jest zbędny. Bardzo często stosuję je, gdy łowię przy spadkach na bliskich odległościach, np. na gliniankach czy wśród podwodnej roślinności. Ciężarki centryczne mają to do siebie, że zmniejszają szansę zaczepienia się zestawu, łatwiej możemy je więc poderwać z zarośniętego dna na łowisku. W niektórych przypadkach karpiarze, którzy potrzebują uzyskać dalsze odległości, również wybierają właśnie ciężarki centryczne o wydłużonym, smukłym kształcie. Natomiast jeśli nastawiam się na łowienie amurów w gliniankach na średniej odległości, to świetnie sprawdzają mi się ciężarki centryczne w kształcie wypełnionej gruszki montowane na fluorocarbonie lub leadcorze. Doskonale trzymają się dna, a centryczny montaż pozwala na bezpieczny i spokojny hol bez obawy o utratę ciężarka. Przy zakupie ciężarków centrycznych warto zwrócić uwagę na jakość ich wykonania, a szczególnie na gumki, które przechodzą przez środek ciężarka i służą do montażu krętlika do szybkiej wymiany.

Ciężarki klasyczne na klipsie oraz ciężarki montowane na końcu zestawu w przypadku łowienia helikopterowo wrzuciłem do jednej kategorii. Jeśli chodzi o ciężarki klasyczne zaczepiane na klipsie, to w tym przypadku sprawa wyboru odpowiedniego ciężarka jest o wiele trudniejsza. Ze względu na mnogość kształtów należy wybrać ciężarki adekwatne do odległości, na jakiej łowimy, struktury dna oraz powinniśmy zwrócić uwagę na to czy potrzebujemy ciężarków, które podczas brania spadną z klipsa, czy będą się sztywno trzymać. Ważne jest też, aby ciężarki miały duże oczko w krętliku, a sam krętlik był dobrej jakości, ponieważ ułatwia to ich montaż. W tym przypadku do dalekich rzutów stosuje ciężarki o kształcie torpedy / cygara. Ich smukły kształt obniża opór, jaki stawia zestaw podczas ekstremalnych rzutów, co pozwala na osiąganie odpowiednich odległości.

Najpoważniejszą wadą ciężarków montowanych na klipsie jest ich zwiększona łatwość utkwienia w podwodnych zaczepach. Zaletą ciężarków lub kamieni montowanych na klipsie jest możliwość montażu w taki sposób, aby podczas wyczekiwanego brania, ciężarek spadał z klipsa. Jest to niezwykle ważne podczas łowienia z ogromnych odległości. Hol nawet mniejszego wagowo karpia z odległości 250 metrów z ciężarkiem o wadze 200 g to prawdziwa mordęga. Nie tylko dla karpia, karpiarza, ale również kołowrotka. Hol nie staje się przyjemnością, lecz ciężką pracą. Prawdopodobieństwo, że karp spadnie nam z zestawu z takiej odległości, ciągnąc tak duży ciężarek jest bardzo duże.

Błędem młodych, niedoświadczonych karpiarzy jest stosowanie klipsów podczas pobytu na przeróżnych wodach oraz brak markerowania dna w nowych miejscach, co powoduje, że wielu traci ryby właśnie w zaczepach. Nie wyciągają wniosków, że to właśnie zastosowanie klipsa i nieodpowiedniego ciężarka ma wpływ na końcowy efekt. Sam kiedyś popełniałem ten karygodny błąd, ale metodą prób i błędów doszedłem do tego w jakich sytuacjach bardziej opłaca się stosować ciężarki na klipsie, a w jakich nie.

Trzecim, zdecydowanie odbiegającym od dwóch wyżej wymienionych podziałów są ciężarki typu Backlead

Stosuje się je, aby zatopić żyłki wchodzące do wody. Dzięki temu nasze pozostałe zestawy nie przeszkadzają, gdy holujemy rybę blisko brzegu. Najczęściej spotykane to te, które montuje się bezpośrednio na żyłce, tzw. centryczne oraz montowane do podpórek na specjalnej szpuli ze sznurkiem, a dopiero później na naszej żyłce za pomocą specjalnego zapięcia. Często spotykane podczas dalekich wywózek na jeziorach oraz na zbiornikach o dużej głębokości.

Montaży ciężarków jest jeszcze kilka, lecz są to patenty i innowacje niektórych producentów, a opierają się na tych dwóch głównych, które opisałem powyżej. Osobiście używam tylko prostych sposobów, ponieważ nie jestem zwolennikiem dokładania do zestawów zbędnych udziwnień.  

Ciężarki i ich kolor / maskowanie

Czy maskowanie ciężarków ma znaczenie? To pytanie można podpiąć pod temat czy maskowanie całego zestawu ma znaczenie? Nie ma na to jednoznacznej odpowiedzi. Trzeba zadać to pytanie samym karpiom. Po kilku wnikliwych analizach i obserwacjach doszedłem do wniosku, że ostrożne karpie lepiej widzą na bardzo płytkich i przejrzystych wodach (do 1–2 m głębokości), więc w tych miejscach zawsze używam ciężarków, które jak najmniej będą się wyróżniać na dnie. Jednak, jeśli łowię na głębokich, zamulonych wodach to kolor naszego zestawu, np. na głębokości powyżej 4-6 m, nie ma aż takiego znaczenia. Na rynku wędkarskim jest wiele firm zagranicznych, które zajmują się produkcją ciężarków, ja jednak stawiam na naszą rodzimą manufakturę. Jest niewielu polskich producentów, którzy posiadają tak duży wybór, jeśli chodzi o dostępność kształtów, różnorodności  wag i palety barw ciężarków karpiowych. To ułatwia sprawę, ponieważ gdy potrzebujemy ciężarków na piaskowe dno, dostępne są te w kolorach podchodzących pod żółty. Na dalekie wywózki znajdziemy ciężkie grippy w odcieniach od glinianego, przez zielony po ciemny brąz. Gdy mamy do czynienia z mulistymi zbiornikami, to matowe i ciemne kolory zdecydowanie będą lepsze. Są również kolory, specjalne posypki, a nawet lakier w kolorach nieprzypominających rodzaj dna na jakim łowimy. Najbardziej sprawdzają mi się te zbliżone do naturalnych kolorów i kształtów, jednakże wy zdecydujcie i dokonajcie wyboru sami, bo rynek ciężarków karpiowych jest ogromny.

Pojemniki do przechowywania ciężarków

Jak doskonale wszyscy wiemy, ciężarki karpiowe to ogromny ciężar, czasem to nawet kilka czy kilkanaście kilogramów. Aby w transporcie czy w domowych warunkach je odpowiednio przechowywać, warto używać do ich składowania różnego rodzaju pudełek i pokrowców, co zdecydowanie ułatwi składowanie. Niektórzy używają klasycznych plastikowych pudełek na akcesoria. Jest to jakiś pomysł, lecz przy większej liczbie nie sprawdzi się to najlepiej, ponieważ plastik szybko pęka, gdy wielokrotnie musimy je transportować. Sytuacja jest mniej skomplikowana, gdy używamy kamieni, wtedy wystarczy zwykłe duże wiadro. A co zrobić, gdy wybieramy się na dłuższy wyjazd i będziemy potrzebowali znacznej ilości ciężarków o różnych gramaturach i kształtach? Rozwiązaniem, które stosuję od początku przygody z wędkarstwem karpiowym, są pokrowce materiałowe. Na początku używałem pokrowca szytego przez krawcową, lecz jakość wykonania nie sprostała wymaganiom. Po pewnym czasie, udoskonalając arsenał sprzętowy, postanowiłem przejść na pokrowce przeznaczone do tego celu. Obecnie używam pokrowców marki Prologic z serii CDX. Mam mniejsze, większe, z różną liczbą przegródek, które ułatwiają mi klasyfikację ciężarków. Dodatkowo ich zaletą jest, to że zostały wykonane solidnie i mają bardzo mocne zamki. W jednym trzymam te ciężkie przeznaczone do wywózki, w innych centryczne a typowe rzutowe cygara w jeszcze innych. 

Ciężarki karpiowe, ich szkodliwość 

W ostatnich kilku sezonach coraz bardziej modne staje się wracanie do początków, czyli stosowanie naturalnych produktów i prostych sposobów na skuteczne łowienie ryb. Wielu producentów sprzętu karpiowego również idzie wraz z wyznaczanymi trendami. Ciężarki ołowiane nadal stanowią zdecydowaną większość rynku ciężarków. Jednakże jak powszechnie wiadomo, ołów jest szkodliwy, nie tylko dla człowieka, ale również dla ryb. Zbiorniki wodne oblegane przez wędkarzy, w tym masowo odwiedzane komercje, pokryte są na dnie niezliczoną ilością ołowiu. Powołując się na prace naukowe w tym zakresie, dowiedziałem się, że ołów jedynie w wodach kwaśnych ulega rozpadowi, a im mniejsze pH wody (poniżej 7) w zbiorniku, tym ten proces ulega przyspieszeniu. Ciężarki ołowiane wchodzą w reakcje z tlenem i osadza się na nich tlenek ołowiu, powoduje to zmatowanie ciężarków. Możemy to zauważyć, jeśli na jakimś łowisku uda nam się wyłowić stary, zleżały zestaw.

Naturalną alternatywą dla ołowiu jest surowiec, który jest bardziej powszechny i łatwiej dostępny niż ołów, a można z niego tworzyć świetnej jakości ciężarki karpiowe. Jest to kamień. Już pod koniec ubiegłego sezonu miałem możliwość używania ciężarków bezpiecznych dla środowiska od polskiego producenta, który specjalizuje się w tego typu produktach. Chłopaki tworzą ciężarki w pełni ekologiczne, stworzone z kamieni o różnych wagach i kształtach. Mają one strukturę gąbczastą i wchłaniają w siebie zapachy, więc można je dipować. Ciężarki kamienne mają solidnie zamontowany krętlik z dużym oczkiem, więc bez problemu możemy je podłączać pod klips czy montować na gumkę. Minusem stosowania ciężarków kamiennych jest ich mało zbita masa, te lżejsze łatwiej przesuwają się po dnie, więc, aby stosować je do dalekich dystansów, musimy szukać tych o większej masie. Ciężarki wykonane z kamienia nie są drogą inwestycją, a dają nam możliwość w mniejszym stopniu wpływać negatywnie na otaczające środowisko. Warto się nad tym zastanowić, szczególnie, że to świetna alternatywa dla trującego ołowiu.

Ważenie ciężarków

W ostatnim czasie, gdy porządkuję sprzęt lub wybieram się w sezonie na zawody, to ciężarki przechodzą remanent. Wiele firm nie oznacza wagi swoich wyrobów, co jest problematyczne. Jednakże jestem gotowy również na to i sam ważę wszystkie swoje ciężarki. Na niektóre wyjazdy potrzebuję tylko wielkich ciężarków o zbitej masie, np. w kształcie gruszki o wadze powyżej 200 gram lub ciężarki kamienne jeszcze cięższe. Jeśli jadę na typowe zawody rzutowe, gdzie spodziewam się osiągać najdalsze odległości, to zabieram ze sobą tylko ciężarki z krętlikiem w kształcie torped o wadze 90–130 g oraz ciężarki centryczne w tym samym kształcie. Ważenie ciężarków i odpowiednie sortowanie może zostać przez kogoś uznane za stratę czasu, jednakże dla mnie odpowiednie przygotowanie się do dalekich wyjazdów to podstawa, która później ułatwia łowienie, a jak wiadomo na zawodach często detale mają znaczenie, decydują o sukcesie.

Ciężarki karpiowe są o wiele bardziej różnorodne niż we wszystkich innych metodach wędkarstwa, jakie znam. Bez wątpienia można je nazwać karpiowymi. Bez względu na to czy łowicie na wodach komercyjnych, dużych dzikich jeziorach czy w domowych stawikach to odpowiedni wybór ciężarków karpiowych jest jednym z czynników, które mają wpływ na końcowy sukces. Nieodpowiednio dobrana waga ciężarka może spowodować brak samozacięcia lub przesuwanie go przez prądy wodne po dnie. Ciężarki o odpowiednim kształcie ułatwiają wyciąganie i podrywanie ich z zarośniętego dna, inne to utrudniają. Do wózki wystosuje się inne ciężarki, a do rzutu, aby osiągnąć znaczne odległości i ograniczyć splątanie, zupełnie inne. Segregacja i ważenie w domu ciężarków może później mieć pozytywne skutki, odciążając nasze bagaże nad wodą i dobór tylko tych które nam się przydadzą na danej zasiadce. Odpowiednie pokrowce na ciężarki również ułatwiają systematyzację i porządek wśród naszych ciężarków, a jeśli ktoś posiada ich naprawdę dużo, to odpowiednie przechowywanie ciężarków to wręcz obowiązek.

Autor: Maciej Choroszewski